تاثیر رضایت شاکی در پرونده های قضایی

زندگی در هر اجتماعی نیازمند نظم و امنیت است تا افراد بتوانند در آرامش به امور روزانه از قبیل فعالیت های اقتصادی، تحصیلی و سایر امورخود بپردازند و حکومت ها برای برقرار ساختن نظم و تامین امنیت قوانین و مقرراتی را وضع می کنند با وجود این در هر جامعه ای افرادی هستند که از رعایت قوانین و مقررات سرپیچی می کنند و مرتکب جرم می شوند و می دانیم جرم که جمع آن جرایم است به عملی یا ترک عملی گفته می شود که مخالف قانون است و در قانون برای آن مجازات تعیین شده است وکسی را که مرتکب عمل خلاف قوانین و مقررات شده باشد و دادگاه او را محکوم به تحمل مجازات کند مجرم می نامند، جرم ممکن است به ضرر منافع همه و یا اکثریت مردم جامعه و نظم عمومی باشد یا به ضرر شخص یا اشخاص محدود باشد.

کلمات کلیدی:تاثیر رضایت شاکی در پرونده های قضایی/چک/سوالات حقوقی/قضایی/قانون جلب رضایت شاکیاثیر جلب رضایت شاکی در صدور حکم/قانون قضایی/تاثیر جلب رضایت

در صورتی که جرم برعلیه نظم و منافع عمومی باشد دادستان به نمایندگی از جامعه مجرم را تعقیب، محکومیت و مجازات مجرم را از محاکم قضایی دادگاه ها تقاضا می کند ولی اگر جرم بر علیه اشخاص باشد و اشخاص تقاضای مجازات او را از دادگاه داشته باشند در واقع علیه او شکایت کیفری بکند .

البته جرم می تواند هم بر علیه اشخاص باشد و هم دامنه تاثیرگذاری آن گستره جامعه را فراگیرد که در این صورت هم شخص یا اشخاص می توانند پیگیری کنند هم دادستان به لحاظ دفاع از منافع عمومی و به نمایندگی از اجتماع در صورتی که مجرم به ضرر شخص مرتکب جرم شده باشد، شخص اختیار دارد از شکایت خود صرف نظر کند و مجرم را مورد عفو قرار دهد که در نوشته حاضر در رابطه با جرم صدور چک بلامحل و تاثیر رضایت و گذشت شاکی خصوصی توضیحاتی ارایه خواهد شد.•

راهنمای واژه:خسارت تاخیر تادیه: خسارتی است که ناشی از دیرکرد پرداخت بدهی یا استرداد مال است.صدور حکم قطعی: حکمی که مراحل تجدید نظر را طی کرده و آماده اجرا باشد.موقوفی تعقیب: در مواردی که متهم فوت کرده و یا حسب قانون با گذشت شاکی تعقیب پرونده منقضی می شود قرار موقوفی تعقیب صادر می شود.محکوم علیه: کسی که حکم علیه او و به ضرر او صادر شده باشد. جزای نقدی: نوعی مجازات است که متناسب با جرم ارتکابی تعیین می شود و به صورت نقدی است.بعضی از جرایم به گونه ای است که جز به شکایت شاکی خصوصی تعقیب نمی شود و در صورتی که شاکی خصوصی گذشت کند مرجع رسیدگی قرار موقوفی تعقیب را صادر خواهد کرد و به اصطلاح پرونده مختومه می شود مانند فحاشی: در مقابل، دسته دیگر از جرایم هستند که حتی اگر شاکی خصوصی هم گذشت کند تعقیب خاتمه نمی یابد بلکه مرجع رسیدگی به جنبه عمومی آن رسیدگی خواهد کرد و مرتکب را نسبت به جنبه عمومی محکوم و مجازات خواهد کرد. مانند سرقت، کلاهبرداری و ... زیرا این عمل منافع همه جامعه را تهدید و امنیت جامعه را مختل می کند.

سوال: درخصوص جرم چک بلامحل، رضایت و گذشت شاکی چه نقشی می تواند ایفا کند؟پاسخ: با توجه به اینکه رضایت و گذشت قبل از صدور حکم قطعی باشد یا پس از صدور حکم قطعی متفاوت است، بنابراین در دو حالت زیر بررسی می شود:الف) نقش رضایت و گذشت شاکی قبل از صدور حکم قطعی از سوی مرجع قضایی.براساس قانون هرگاه قبل از صدور حکم قطعی، شاکی گذشت کند یا متهم وجه چک و خسارات تاخیر پرداخت را نقدا به دارنده آن بپردازد یا موجبات پرداخت وجه چک و خسارات مذکور از تاریخ ارایه چک به بانک را فراهم کند یا در صندوق دادگستری یا اجرای ثبت پرداخت کند مرجع رسیدگی قرار موقوفی تعقیب صادر خواهد کرد.( به اصطلاح پرونده مختومه می شود).

ب) نقش رضایت و گذشت شاکی پس از صدور حکم قطعی از سوی مرجع قضایی:«هرگاه پس از صدور حکم قطعی، شاگی گذشت کند و یا اینکه محکوم علیه... موجبات پرداخت وجه چک و خسارات تاخیر تادیه و سایر خسارات مندرج در حکم را فراهم کند، اجرای حکم متوقف می شود و محکوم علیه فقط ملزم به پرداخت مبلغی معادل یک سوم جزای نقدی مقرر در حکم خواهد بود که به دستور دادستان به نفع دولت دریافت خواهد شد.»بنابراین نتیجه گرفته می شود که رضایت و گذشت شاکی در مورد صدور چک بلامحل قبل و یا بعد از صدور حکم قطعی موجب مختومه شدن پرونده می شود به این معنا که اگر قبل از صدور حکم قطعی رضایت شاکی اخذ شود دادگاه با صدور قرار موقوفی تعقیب پرونده را مختومه می سازد و اگر بعد از صدور حکم قطعی، رضایت شاکی اخذ شود توسط اجرای احکام قرار موقوفی اجرا صادر می شود و پرونده مختومه می شود.مواردی که صادر کننده چک قابل تعقیب کیفری نیست؛ قانونگذار در سال 1382 در اصلاحیه ای که به عمل آورد مواردی از صدور چک بلامحل را از جنبه جزایی آن خارج کرد بنابراین صادرکننده چک هایی که یکی از شرایط ذیل را داشته باشد قابل تعقیب کیفری نیست و به اصطلاح جرمی صورت نگرفته است.

1- در صورتی که ثابت شود چک سفید امضا داده شده است.2- هر گاه در متن چک، وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی شده باشد.3- چنانچه در متن چک قید شده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است.4- هرگاه بدون قید در متن چک ثابت شود که وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی بوده یا چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است.5- در صورتی که ثابت شود چک بدون تاریخ صادر شده است.6- در صورتی که ثابت شود تاریخ واقع صدور چک مقدم بر تاریخ مندرج در متن چک باشد یعنی (تاریخ چک به روز نباشد مثلا معامله ای درحال حاضر صورت می گیرد ولی تاریخ چک برای چند روز و یا چند ماه آینده ذکر شود، اغلب چک های صادره از سوی مردم از این قبیل است که به روز نیست بنابراین جنبه کیفری ندارد.)• نکته: وجود چک در دست صادر کننده دلیل پرداخت وجه آن و انصراف شاکی از شکایت است مگر اینکه خلاف این امر ثابت شود.